อุทยานแห่งชาติดอยหลวง มีพื้นที่ครอบคลุมอยู่ในท้องที่อำเภอแม่สรวย อำเภอพาน อำเภอเวียงป่าเป้า จังหวัดเชียงราย อำเภอวังเหนือ จังหวัดลำปาง อำเภอแม่ใจ อำเภอเมือง จังหวัดพะเยา เป็นอุทยานแห่งชาติที่ได้ยกฐานะมาจากวนอุทยานน้ำตกจำปาทอง วนอุทยานน้ำตกผาเกล็ดนาค วนอุทยานน้ำตกปูแกง และวนอุทยานน้ำตกวังแก้ว รวม 4 แห่ง มีพื้นที่ติดต่อเป็นผืนเดียวกัน มีสภาพธรรมชาติและจุดเด่นเป็นแหล่งท่องเที่ยวที่มีความสวยงามมากแห่งหนึ่งของภาคเหนือ มีเนื้อที่ทั้งหมดประมาณ 1,170 ตารางกิโลเมตร หรือ 731,250 ไร่

ที่ทำการ อุทยานแห่งชาติดอยหลวง อยู่บริเวณน้ำตกวังแก้ว อำเภอวังเหนือ จังหวัดลำปาง สามารถเดินทางได้ 2 เส้นทาง ตามรายละเอียดการเดินทางเข้าสู่น้ำตกวังแก้ว

สภาพเป็นเทือกเขา สูงทอดตัวแนวเหนือ-ใต้ โดยค่อนข้างสูงจากทางเหนือลงมาทางใต้ มีบริเวณ "ดอยหลวง" เป็นพื้นที่สูงสุด และสภาพดินเป็นดินลูกรังผสมหิน โดยเฉพาะบนยอดเขาจะมีดินสีดำอุดมไปด้วยแร่ธาตุ และหินมีลักษณะเป็นกรวดหรือหินปนทราย

ประกอบ ไปด้วยฤดูกาล 3 ฤดู คือ
ฤดูฝน ระหว่างเดือนมิถุนายน-ตุลาคม
ฤดูหนาว ระหว่างเดือนพฤศจิกายน-มกราคม
ฤดูร้อน ระหว่างเดือนกุมภาพันธ์-พฤษภาคม

ประกอบไปด้วยป่าชนิดต่างๆปะปนกัน ได้แก่ ป่าเบญจพรรณ ป่าดิบชื้น และป่าเต็งรัง มีพันธุ์ไม้ เช่น ไม้สัก เสลา อินทนิล ตะเคียนหิน ตะเคียนทอง กระบก ยมหอม บุนนาค เต็ง รัง เหียง พลวง ไม้ก่อชนิดต่างๆ ไผ่ เป็นต้น

สัตว์ป่า ประกอบด้วย กวาง เก้ง เสือ หมี หมูป่า อีเห็น ชะมด กระต่าย บ่าง ลิง และนกนานาชนิด

น้ำตกปูแกง
เป็นน้ำตกที่มีการทับถมของหินปูนที่ปนมากับน้ำ ทำให้เกิดหินงอก หินย้อย และถ้ำมากมายในบริเวณน้ำตก เป็นน้ำตกที่มีความสวยงามมากแห่งหนึ่ง ตั้งอยู่บริเวณบ้านปูแกง อำเภอพาน จังหวัดเชียงราย โดยปกติจะมีราษฎรในท้องถิ่นเดินทางไปเที่ยวพักผ่อนอยู่เป็นประจำ การเดินทางไปน้ำตกมีทางลูกรัง แยกจากถนนสายเชียงราย-พะเยา เข้าไปถึงบริเวณน้ำตก ระยะทางประมาณ 8 กิโลเมตร เส้นทางใช้ได้ตลอดปี

น้ำตกจำปาทอง
เป็นน้ำตกที่พบเห็นในสภาพป่าดงดิบชื้นทั่วๆไป มีลักษณะเป็นน้ำตกสูงชัน น้ำใสสะอาด น้ำตกลงมาเป็นสายคล้ายงาช้างบ้าง ซึ่งราษฎรในท้องถิ่นก็ตั้งชื่อชั้นของน้ำตกที่เห็นตามลักษณะของน้ำตก การเดินทางเป็นทางลูกรัง แยกจากถนนสายเชียงราย-พะเยา ตรงหลักกิโลเมตรที่ 7 ก่อนจะถึงตัวจังหวัดพะเยา เข้าไปประมาณ 16 กิโลเมตรถึงบริเวณน้ำตก

น้ำตกผาเกล็ดนาค
เป็นน้ำตกที่เกิดในป่าดิบแล้ง อยู่ห่างจากบ้านต๋อมเข้าไปประมาณ 4 กิโลเมตร การเดินทางไปน้ำตกต้องเดินเท้าเข้าไปชม ความสวยงามของน้ำตกเกิดจากหิน และโขดหินต่างๆบริเวณน้ำตกที่มีลักษณะคล้ายเกล็ดนาค เมื่อถูกแสงแดดจะดูสวยงามมาก

น้ำตกวังแก้ว
เป็นน้ำตกที่สวยงามมากของอุทยานแห่งชาติดอยหลวง เกิดจากการทับถมของหินปูนที่ปนมากับน้ำ เช่นเดียวกับน้ำตกปูแกง แต่มีความสูงมากกว่าและมีชั้นของน้ำตกถึงประมาณ 102 ชั้น น้ำตกนี้จะมีน้ำตลอดทั้งปี สามารถเดินทางไปได้ 2 ทาง

ทางแรกเริ่มเดินทางจากอำเภอเมือง จังหวัดลำปาง มายังสายลำปาง-อำเภอแจ้ห่ม จากอำเภอแจ้ห่ม เดินทางมายังอำเภอวังเหนือ อีกประมาณ 58 กิโลเมตร และจากอำเภอวังเหนือ เดินทางตามทางลูกรังระยะทางประมาณ 24 กิโลเมตรก็จะถึงน้ำตกวังแก้ว

ทางที่สอง แยกจากเส้นทางสายเชียงราย-เชียงใหม่ บริเวณบ้านแม่ขะจาน มีทางลาดยางประมาณ 16 กิโลเมตรจะถึงอำเภอวังเหนือ ซึ่งทางนี้สะดวกกว่าเส้นทางแรก

น้ำตกวังทอง
อยู่บริเวณใกล้เคียงกับน้ำตกวังแก้ว มีสภาพน้ำตกเช่นเดียวกันกับน้ำตกวังแก้ว แต่มีความสูงของน้ำตกน้อยกว่า การเดินทางเข้าไปยังไม่สะดวกเท่าที่ควร

ถ้ำนางพญาปางดินไฟ
เป็นถ้ำที่อยู่บริเวณน้ำตกวังแก้ว เป็นถ้ำไม่ลึกมากนัก ผนังถ้ำมีหินงอก หินย้อยที่เกิดจากหินปูน

นอกจากนี้ยังมีสถานที่ที่น่าสนใจอีกหลายแห่ง ที่มีความสวยงามและน่าศึกษาค้นคว้า เป็นต้นว่าหมู่บ้านชาวเขาหรือการเดินป่าชมธรรมชาติ