นครนายก สันนิษฐานว่าเคยเป็นเมืองโบราณสมัยทวารวดี หลักฐาน คือแนวกำแพงเนินดินและสันคูเมืองที่ตำบลดงละคร แต่ชื่อ “นครนายก” นั้นปรากฏหลักฐานในสมัยอยุธยาว่าป็นเมืองหน้าด่านทางทิศตะวันออก สมัยพระเจ้าอู่ทอง ในพ.ศ. 2437 รัชกาลที่ 5 ทรงจัดลักษณะการปกครอง เป็นมณฑลนครนายกได้เข้าไปอยู่ในเขตมณฑลปราจีนบุรี จนกระทั่ง พ.ศ. 2445 ทรงเลิกธรรมเนียมการมีเจ้าครองเมือง ให้มีตำแหน่งผู้ว่าราชการจังหวัด ขึ้นแทน และในช่วง พ.ศ. 2486-2489 ได้โอนนครนายกไปรวมกับจังหวัด ปราจีนบุรีและสระบุรี หลังจากนั้นจึงแยกเป็น จังหวัดนครนายก

จังหวัดนครนายกเดิมชื่อว่า “บ้านนา“ เล่ากันว่าในสมัยกรุงศรีอยุธยา ดินแดนของนครนายกเป็นป่ารกชัฏเป็นที่ดอน ทำนาหรือเพาะปลูกอะไร ไม่ค่อยได้ผลและมีไข้ป่าชุกชุม ผู้คนจึงอพยพไปอยู่ที่อื่นจนที่นี่กลายเป็นเมืองร้าง ต่อมาพระมหากษัตริย์ทรงทราบความเดือนร้อนของชาวเมืองจึงโปรดเกล้าฯ ให้เลิกภาษีนาเพื่อ จูงใจชาวเมืองให้อยู่ที่เดิมทำให้มีผู้คนอพยพมาอยู่เพิ่มมากขึ้น จนเป็นชุมชนใหญ่และเรียกเมืองนี้กันติดปากว่า “เมืองนายก”

ทางรถยนต์
จากกรุงเทพฯ ไปได้ 2 เส้นทาง ได้แก่ เส้นทางแรก ไปตามทางหลวงหมายเลข 305 เลียบคลองรังสิตผ่านอำเภอองครักษ์ ระยะทางประมาณ 105 กิโลเมตร

เส้นทางที่ 2 ไปตามทางหลวงหมายเลข 1 เลี้ยวขวาที่แยกหินกองไปตามถนนสุวรรณศร (ทางหลวงหมายเลข 33) จนถึงนครนายกระยะทางประมาณ 137 กิโลเมตร หรือใช้ทางพิเศษอุดรรัถยา สอบถามเพิ่มเติม โทร. 1543

ทางรถโดยสาร
จากกรุงเทพฯ มีรถโดยสารปรับอากาศ ออกจากสถานีขนส่งสายเหนือ (ถนนกำแพงเพชร 2) จำนวน 2 เส้นทาง คือ

1. เส้นทางกรุงเทพฯ - รังสิต - องครักษ์ - นครนายก ได้แก่

- รถโดยสารปรับอากาศชั้น 1

สาย 58 (กรุงเทพฯ - นครนายก) : เที่ยวแรกเวลา 06.55 น. เที่ยวสุดท้ายเวลา 17.10 น. จำนวน 5 เที่ยว / วัน

สาย 920 (กรุงเทพฯ - นครนายก - ปราจีนบุรี) : เที่ยวแรกเวลา 05.50 น. เที่ยวสุดท้ายเวลา 16.20 น. จำนวน 7 เที่ยว / วัน

- รถโดยสารปรับอากาศชั้น 2

สาย 920 (กรุงเทพฯ - นครนายก - ประจีนบุรี) : เที่ยวแรกเวลา 05.25 น. เที่ยวสุดท้ายเวลา 16.45 น. จำนวน 9 เที่ยว / วัน

2. เส้นทางกรุงเทพฯ - หินกอง - นครนายก ได้แก่

- รถโดยสารปรับอากาศชั้น 1

สาย 59 (กรุงเทพฯ - นครนายก - ปราจีนบุรี) : เที่ยวแรกเวลา 04.30 น. เที่ยวสุดท้ายเวลา 21.00 น. รถออกทุก 30 นาที

- รถโดยสารปรับอากาศชั้น 2

สาย 59 (กรุงเทพฯ - นครนายก - ปราจีนบุรี) : เที่ยวแรกเวลา 05.50 น. เที่ยวสุดท้ายเวลา 18.10 น. รถออกทุก 30 นาที

นอกจากนี้ยังมีรถสาย 60 และ 921 (กรุงเทพฯ - นครนายก - อรัญประเทศ) ที่ผ่านจังหวัดนครนายกไปอรัญประเทศ สอบถามเพิ่มเติมได้ที่ สถานีขนส่งสายเหนือ (กำแพงเพชร 2) โทร. 0 2936 3660, 0 2936 3666 หรือ www.transport.co.th

ระยะทางจากอำเภอเมืองไปยังอำเภอต่าง ๆ
อำเภอปากพลี 9 กิโลเมตร
อำเภอบ้านนา 17 กิโลเมตร
อำเภอองครักษ์ 32 กิโลเมตร

การเดินทางจากจังหวัดนครนายกไปยังจังหวัดใกล้เคียง
สถานีเดินรถโดยสารประจำทางมีบริการเดินรถไปยังจังหวัดใกล้ เคียง เช่น จังหวัดปราจีนบุรี ฉะเชิงเทรา สระบุรี และจันทบุรี สอบถาม รายละเอียดการเดินทางได้ที่ บริษัท ขนส่ง จำกัด โทร. (037) 311932

(ข้อมูลอาจมีการเปลี่ยนแปลง กรุณาตรวจสอบอีกครั้ง)

ทิศเหนือ ติดต่อกับจังหวัดสระบุรีและนครราชสีมา
ทิศใต้ ติดต่อกับจังหวัดฉะเชิงเทรา
ทิศตะวันออก ติดต่อกับจังหวัดปราจีนบุรี
ทิศตะวันตก ติดต่อกับจังหวัดปทุมธานี