อำเภอวัฒนานคร

สถานีเพาะเลี้ยวสัตว์ป่าช่องกล่ำบน
ตั้งอยู่ที่ตำบลหนองหมากฝ้าย มีพื้นที่ทั้งหมดประมาณ 430 ไร่ การเดินทาง ใช้เส้นทางเดียวกันกับอุทยานฯ ปางสีดา ผ่านอ่างเก็บน้ำท่ากระบากไปประมาณ 500 เมตร และแยกซ้ายมือเข้าไปอีกประมาณ 3 กิโลเมตร สถานีแห่งนี้เป็นหน่วยงานของส่วนอนุรักษ์สัตว์ป่า กรมป่าไม้ จัดตั้งขึ้นเมื่อปี พ.ศ. 2526 ตามพระราชดำริของสมเด็จพระนางเจ้าฯ พระบรมราชนีนาถ เพื่อเป็นแหล่งเพาะเลี้ยงขยายพันธุ์สัตว์ป่าที่หายาก และใกล้จะสูญพันธุ์ เป็นสถานีศึกษา วิจัยเกี่ยวกับสัตว์ป่า และแหล่งบริการด้านความรู้ ความเข้าใจเกี่ยวกับสัตว์ป่า และสถานที่พักผ่อน ภายในสถานีฯ จัดแบ่งพื้นที่เพาะเลี้ยงเป็นสัดส่วนตามชนิดของสัตว์ต่าง ๆ เช่น นกเงือก นกเงือกปากย่น นกกาฮัง นกขุนทอง เป็ดก่า ละมั่ง หมาจิ้งจอก หมีขอ เป็นต้น

ปราสาทบ้านน้อย
ตั้งอยู่หมู่ที่ 4 ตำบลผักขะ เป็นปราสาทที่มีกำแพง 2 ชั้น ชั้นนอกเป็นกำแพงดิน ส่วนชั้นในทำด้วยศิลาแลง ตัวปราสาทหันหน้าไปทางทิศตะวันออก มีทางเข้าทางเดียว คือ ทางทิศตะวันออก ด้านหน้าปราสาทตรงมุมทางทิศเหนือมีสระน้ำกรุด้วยก้อนศิลาแลง ตรงกลางด้านทิศตะวันตกมีซากโบราณสถานก่อด้วยอิฐไม่สอปูนตั้งอยู่บนศิลาแลง ห่างจากปราสาทไปทางทิศเหนือมีสระน้ำขนาดใหญ่

อำเภออรัญประเทศ

พระสยามเทวาธิราชจำลอง
อยู่ในตัวอำเภออรัญประเทศ หน้าสถานีตำรวจภูธรอำเภออรัญประเทศ มีความสูงประมาณ 1.29 เมตร เป็นรูปจำลองพระสยามเทวาธิราช สร้างโดยพระอุทัยธรรมธารี เมื่อปี พ.ศ. 2518 ต่อมาราษฎรได้ร่วมกันสร้างบุษบกเป็นที่ประทับ โดยประกอบพิธีวางศิลาฤกษ์ เมื่อวันที่ 20 ธันวาคม พ.ศ. 2528 เป็นสิ่งศักดิ์สิทธิ์คู่บ้าน คู่เมืองของชาวอำเภออรัญประเทศ และชาวจังหวัดใกล้เคียง

ประตูชัยอรัญประเทศ
ตั้งอยู่ระหว่างพรมแดนไทย-กัมพูชา ที่บ้านคลองลึก ตำลบท่าข้าม สร้างในปี พ.ศ. 2482 มีลักษณะเป็นป้อม 2 ป้อม อยู่กันคนละฟากถนน ตัวป้อมมีลักษณะเป็นรูปหกเหลี่ยมด้านเท่า สูงประมาณ 15 เมตร ฐานป้อมทำเป็นห้องรักษาการณ์ แต่ชำรุดทรุดโทรมจากภัยสงคราม จึงมีการบูรณะซ่อมแซม เมื่อปี พ.ศ. 2502 โดยยังคงรักษารูปลักษณ์เดิมไว้เฉพาะป้อมด้านซ้ายมือเพื่อเป็นอนุสรณ์แก่ทหารกล้าที่เสียชีวิต และบาดเจ็บจากการสู้รบบริเวณชายแดนด้านนี้ สำหรับทางด้านขวามือได้ก่อสร้างเป็นเสมาขนาดใหญ่หันออกไปทางประเทศกัมพูชา ทำด้วยหินอ่อนสลักรูปครุฑไว้ด้านบน ใต้ครุฑจารึกคำว่า "ประเทศไทย"

ตลาดชายแดนบ้านคลองลึก
หรือที่เรียกกันอีกชื่อหนึ่งว่า ตลาดโรงเกลือ อยู่ที่บ้านคลองลึก ตำบลท่าข้าม ห่างจากตัวอำเภออรัญประเทศไปทางทิศตะวันออกประมาณ 6 กิโลเมตร ติดชายแดนไทย-กัมพูชา โดยใช้เส้นทางหลวงหมายเลข 33 เส้นสระแก้ว-อรัญประเทศ เป็นตลาดทางการค้าที่สำคัญของพรมแดนแถบนี้ ตลาดโรงเกลือ เป็นตลาดชายแดนทางฝั่งไทย ร้านค้าในตลาดสร้างเป็นแบบโรงเรือน แบ่งเป็นห้อง ๆ สินค้าส่วนใหญ่ที่วางขายเป็นสินค้าที่มาจากฝั่งเขมร เช่น เครื่องทองเหลือง เครื่องเคลือบ เครื่องกระเบื้อง ถ้วยชาม เสื้อผ้า ผ้าม่าน เครื่องใช้ไฟฟ้าจากประเทศรัสเซีย เครื่องจักสาน ปลาแห้ง เป็นต้น และจากตลาดคลองลึกไปอีกประมาณ 500 เมตร จะถึงด่านคลองลึกที่เป็นจุดผ่านแดนไปสู่ ตลาดปอยเปต ของประเทศกัมพูชา สำหรับ นักท่องเที่ยวชาวไทย และชาวต่างประเทศ จะต้องแสดงบัตรประชาชน และพาสปอสต์โดยขอวีซ่าจากสถานทูตราชอาณาจักรกัมพูชา ในประเทศไทย เพื่อที่จะเข้าไปท่องเที่ยวแบบไปเช้า-เย็นกลับ แต่เฉพาะคนไทยที่มีภูมิลำเนาอยู่ในเขตอำเภอคลองลึก อำเภออรัญประเทศ อำเภอคลองหาด และอำเภอตาพระยา สามารถขอบัตรผ่านแดนชนิดไปเช้า-เย็นกลับได้ จากตลาดชายแดนบ้านคลองลึกจะมีรถตู้ รถปิ๊กอั๊พ ของบริษัทนำเที่ยวให้เช่าเหมาไปยังตลาดปอยเปต เมืองเสียมเรียบอันเป็นที่ตั้งปราสาทนครวัด-นครธม ติดต่อได้ที่บริเวณตลาดบ้านคลองลึก หมายเหตุ สำหรับนักท่องเที่ยวที่จะเดินทางเข้าไปยังประเทศราชอาณาจักรกัมพูชา ควรติดต่อสอบถามข้อมูลรายละเอียดเพิ่มเติมก่อนที่จะเดินทางได้จากสถานทูตราชาอาณาจักรกัมพูชา ในประเทศไทย สำนักงานจังหวัดสระแก้ว และสำนักงานการท่องเที่ยวแห่งประเทศไทย ภาคกลาง เขต 8 ทั้งนี้เจ้าหน้าที่ของราชอาณาจักรกัมพูชาไม่อนุญาตให้นักท่องเที่ยวนำกล้องถ่ายรูป หรือกล้องถ่ายภาพยนตร์เข้าไป รวมทั้งยังห้ามนำเข้าสินค้าบางประเภท เช่น ตาชั่ง สัตว์ป่า ผลิตผลจากสัตว์ป่า หอม และกระเทียม เป็นต้น ทั้งจากประเทศไทยเข้าไปยังราชอาณาจักรกัมพูชา และจากราชอาณาจักรกัมพูชาเข้ามายังประเทศไทย ด้วยเช่นกัน

วัดอนุบรรพต หรือ เขาน้อย
ตั้งอยู่หมู่ที่ 2 ตำบลบ้านใหม่หนองไทร แยกจากถนนสุวรรณศร ไปตามถนนธนะวิถีทางไปทางอำเภอตาพระยา ระยะทางประมาณ 1 กิโลเมตร สร้างขึ้นเมื่อปี พ.ศ. 2468 ในรัชสมัยรัชกาลที่ 6 ภายในวัดมีพระอุโบสถที่สวยงาม และภายในอุโบสถประดิษฐานรอยพระพุทธบาทจำลองเนื้อทองเหลือง ซึ่งเป็นที่เคารพสักการะของชาวอรัญประเทศ และชาวจังหวัดใกล้เคียง

ปราสาทเขาน้อย
ตั้งอยู่ในวัดเขาน้อยสีชมพู ตำบลคลองน้ำใส ห่างจากตัวอำเภอไปทางทิศใต้ประมาณ 12 กิโลเมตร โบราณสถานตั้งอยู่บนยอดเขาเตี้ย ๆ สูงราว 80 เมตร มีบันไดทางขึ้น 254 ขั้น เดินต่อไปตามทางลาดไม่ไกลนักก็จะถึงบริเวณตัวปราสาท เป็นโบราณสถานไม่ก่ออิฐสอปูน ประกอบด้วยปรางค์ทิศเหนือ ปรางค์องค์กลาง และวิหารทิศใต้ แต่จะมีเพียงปรางค์องค์กลางเท่านั้นที่ยังคงสภาพเป็นองค์ปรางค์ ส่วนปรางค์ทางทิศเหนือ และวิหารทิศใต้เหลือเพียงฐานเท่านั้น ต่อมาเมื่อปี พ.ศ. 2478 ปราสาทเขาน้อยได้รับการขึ้นทะเบียนเป็นโบราณสถานแห่งชาติจากกรมศิลปากร และได้มีการสำรวจขุดพบทับหลังหินทราย 5 ประติมากรรมหินทราย โบราณวัตถุทำจากโลหะเครื่องปั้นดินเผา สันนิษฐานว่าอยู่ในช่วงพุทธศตวรรษที่ 12-13 มีการบูรณะปฏิสังขรณ์ และคงความสำคัญจนถึงพุทธศตวรรษที่ 16 เชื่อว่าเป็นศาสนสถานในศาสนาฮินดู ส่วนโบราณวัตถุที่ได้จากการขุดค้น และเก็บรักษา ได้ตั้งแสดงอยู่ที่พิพิธภัณฑสถานแห่งชาติ ปราจีนบุรี

ปราสาทเมืองไผ่
ตั้งอยู่ที่ตำบลเมืองไผ่ สิ่งที่น่าสนใจคือ เจดีย์โบราณสร้างด้วยอิฐก่อทับกันเป็นรูปสี่เหลี่ยมผืนผ้ามีมุขยื่นออกมา 4 มุม แกะสลักลวดลายดอกไม้ ลายเครือวัลย์ และรูปคน สันนิษฐานว่าเป็นเจดีย์สมัยทวาราวดี นอกจากนี้ยังพบศิลปวัตถุหลายอย่าง เช่น เสมาธรรมจักร ทำด้วยศิลาเขียว เทวรูปศิลปลพบุรี และพระพุทธรูปศิลปทวาราวดี ซึ่งโบราณวัตถุเหล่านี้ปัจจุบันเก็บรักษาไว้ที่ พิพิธภัณฑสถานแห่งชาติพระนคร การเดินทาง ไปปราสาทเมืองไผ่นั้นใช้เส้นทางสายอรัญประเทศ-ปราจีนบุรี ไปจนถึงตำบลเมืองไผ่ แล้วต่อจากนั้นต้องเดินเท้าเข้าไปถึงตัวปราสาทเมืองไผ่ ระยะทางประมาณ 15 กิโลเมตร

อำเภอเขาฉกรรจ์

เขาฉกรรจ์
ตั้งอยู่ที่ตำบลเขาฉกรรจ์ อยุ่ภายในวัดเขาฉกรรจ์ ห่างจากตัวอำเภอเมืองประมาณ 17 กิโลเมตร ตามถนนสายสระแก้ว-จันทบุรี ทางหลวงหมายเลข 317 ระหว่างกิโลเมตรที่ 131-132 และแยกซ้ายไปอีกเล็กน้อย ตัวเขาเป็นเขาหินปูน สันเขาด้านยาวทำมุม 90 องศา กับทิศเหนือ และทิศใต้ จุดสูงสุดของยอดเขาสูงประมาณ 240 เมตร มีถ้ำเล็กถ้ำน้อยอยู่ถึง 72 ถ้ำ ที่นิยมเข้าไปชม ได้แก่ ถ้ำมืด ถ้ำหนุมาน ถ้ำทะลุ ถ้ำมหาหิงส์ ถ้ำน้ำทิพย์ และถ้ำแก้วพลายชุมพล มีรอยพระพุทธบาทจำลอง ด้านหน้าเป็นสวนรุกขชาติเขาฉกรรจ์ ใช้เป็นสถานที่ปลูกป่าของกรมป่าไม้ ส่วนเชิงเขาเป็นที่ตั้งของวัดเขาฉกรรจ์ มีบันไดขึ้นไปถึงยอดเขา สามารถมองเห็นทิวทัศน์ได้กว้างไกล

อำเภอตาพระยา

ปราสาทสด๊กก๊อกธม
ตั้งอยู่ที่บ้านหนองเสม็ด ตำบลโคกสูง โบราณสถานประกอบด้วยองค์ปราสาท 3 หลัง หันหน้าไปทางทิศตะวันออก มีคูน้ำล้อมรอบ 4 ด้าน มีกำแพงแก้ว 2 ชั้น ชั้นนอกทำด้วยศิลาแลง ชั้นในทำด้วยหินทราย ตัวปราสาทก่อสร้างด้วยหินทราย มีโคปุระ หรือซุ้มประตูเหลืออยู่เพียงด้านทิศตะวันออก และทิศตะวันตกเท่านั้น ภายในระเบียงคดมีบรรณาลัยก่อด้วยหินทราย 2 หลัง อยู่หน้าปราสาทหลังกลางซึ่งเป็นปรางค์ประธาน ปราสาทด้านซ้ายมือ และปราสาทองค์ประธานอยู่ในสภาพปรักหักพัง ด้านนอกปราสาททางทิศตะวันออกมีสระน้ำขนาดใหญ่รูปสี่เหลี่ยม มีถนนปูด้วยหินจากตัวปราสาทไปจนถึงสระน้ำตลอดแนว ได้มีการค้นพบศิลาจารึก 2 หลัก จารึกด้วยอักษรขอมโบราณ ปัจจุบันเก็บรักษาไว้ที่หอสมุดแห่งชาติ กรมศิลปากร สันนิษฐานว่าสร้างขึ้นในพุทธศตวรรษที่ 15 เพื่อใช้ประดิษฐานรูปเคารพ และใช้ประกอบพิธีกรรมตามคติความเชื่อถือในลัทธิศาสนาฮินดู การเดินทาง สามารถใช้เส้นทางสายอรัญประเทศ-ตาพระยา แยกขวามือที่บ้านหนองเม็กไปจนถึงตัวปราสาท ระยะทางจากอรัญประเทศไปปราสาทสด๊กก๊อกธมประมาณ 36 กิโลเมตร

ปราสาทเขาโล้น
ตั้งอยู่ที่บ้านเจริญสุข ตำบลทัพราช เป็นปราสาทที่ตั้งอยู่บนยอดเขาโล้น ซึ่งเป็นยอดเขาเตี้ย ๆ อยู่บนเชิงเขาสะแกกรอง มีปรางค์ 4 หลัง เหลืออยู่เฉพาะหลังกลาง ส่วนปราสาทด้านหน้า 2 หลัง และด้านหลัง 1 หลัง ได้ปรักหักพังไปแล้ว ลักษณะปราสาทคล้ายกับปราสาทเขาน้อย ก่อด้วยอิฐเผามีหินทรายเป็นพื้นฐาน มีส่วนชำรุดที่ยอดของปราสาท ที่กรอบประตูหินทรายมีจารึกด้วยอักษรโบราณ ทางทิศตะวันออกเฉียงเหนือของตัวปราสาทมีสระน้ำขนาดใหญ่ 2 แห่ง และมีแนวถนนโบราณทอดยาวจากตัวปราสาทถึงสระน้ำ รอบ ภูเขาลูกนี้มีร่องรอยเป็นหมู่บ้าน หรือชุมชนโบราณในอดีต การเดินทาง ไปปราสาทเขาโล้นสามารถใช้เส้นทางหมายเลข 3068 เส้นตาพระยา-บุรีรัมย์ แล้วเลี้ยวซ้ายทางไปบ้านเจริญสุขจนถึงเชิงเขาที่ตั้งปราสาท ระยะทางจากอำเภอตาพระยาถึงปราสาทเขาโล้นประมาณ 28 กิโลเมตร