อุทยานแห่งชาติห้วยหวด มีเนื้อที่ประมาณ 828.56 ตารางกิโลเมตร หรือ 517,850 ไร่

จากอำเภอเมือง จังหวัดสกลนคร เดินทางไปตามทางหลวงสายสกลนคร-ธาตุพนม ห่างจากจังหวัดนครพนม 14 กิโลเมตร เลี้ยวขวาตามถนนลูกรังอีก 12 กิโลเมตร ถึงกิ่งอำเภอเต่างอย และเดินทางอีก 6 กิโลเมตร ถึงที่ทำการอุทยานฯ รวมระยะทางจากจังหวัดสกลนครถึงอ่างเก็บน้ำห้วยหวดประมาณ 35 กิโลเมตร

อุทยานแห่งชาติห้วยหวด ได้จัดเตรียมพื้นที่สำหรับกางเต้นท์ไว้บริการนักท่องเที่ยว นักท่องเที่ยวที่ไปพักแรมต้องนำเต้นท์ไปเอง

สภาพโดยทั่วไปเป็นที่ราบสูงสลับกับเทือกเขาหินทราย มีความสูง 300-600 เมตรจากระดับน้ำทะเล บริเวณเทือกเขามีที่ราบหลังเต่ายาวประมาณ 10 กิโลเมตร รายล้อมด้วยภูเขาสูงชันเป็นป่าต้นน้ำลำธารของแม่น้ำหลายสาย ไหลลงสู่แม่น้ำพุง ห้วยบางทราย ห้วยหวด ห้วยเลา และอ่างเก็บน้ำต่างๆถึง 19 แห่ง สภาพดินส่วนใหญ่เป็นดินร่วนปนทรายความสามารถอุ้มน้ำได้น้อย

สภาพอากาศแบ่งออกเป็น 3 ฤดูกาล คือ
ฤดูฝน ระหว่างเดือนพฤษภาคม-ตุลาคม จะมีฝนตกชุกในเดือนสิงหาคม ปริมาณน้ำฝนเฉลี่ย 1,484 มิลลิเมตร/ปี
ฤดูหนาว ระหว่างเดือนพฤศจิกายน-มกราคม อุณหภูมิต่ำสุดในเดือนธันวาคม ประมาณ 16 องศาเซลเซียส
ฤดูร้อน ระหว่างเดือนกุมภาพันธ์-เมษายน อุณหภูมิสูงสุดเฉลี่ยประมาณ 32 องศงเซลเซียส

สภาพป่าประกอบด้วยป่าเบญจพรรณ ป่าเต็งรัง ป่าดิบแล้งและป่าดิบเขา มีพันธุ์ไม้ได้แก่ ไม้ตะเคียน มะค่าโมง ตะแบก เต็ง รัง แดง เหียง พลวง กะทก ประดู่ พยุง ไม้ไผ่ และหวายชนิดต่างๆเป็นต้น ส่วนสัตว์ป่าจะประกอบด้วย เก้ง กวาง หมูป่า หมาในและนกชนิดต่างๆเป็นต้น

หน้าผาเนินหิน
ประกอบด้วยลานดอกไม้ มีไม้ดอกสีม่วงคือ ดุสิตา สีเหลือง และสีขาว บริเวณผาจะพบเห็นดอกไม้ชนิดหนึ่ง ซึ่งจะออกดอกช่วงฤดูหนาว