อุทยานแห่งชาติหาดเจ้าไหม มีพื้นที่ครอบคลุมอยู่ในท้องที่อำเภอสิเกา และอำเภอกันตัง จังหวัดตรัง อยู่ทางทะเลอันดามัน ประกอบด้วยป่าชายเลนและทุ่งหญ้าเกาะแก่งรวม 9 เกาะ มีหาดทรายขาวนวลเรียงยาวไปตามผืนแผ่นดินกว่า 20 กิโลเมตร และสนทะเลตามธรรมชาติอันสวยงาม อุทยานแห่งชาติหาดเจ้าไหม มีเนื้อที่ประมาณ 230.8 ตารางกิโลเมตร หรือ 144,300 ไร่

การเดินทางจากจังหวัดตรังไปตามเส้นทาง ตรัง-สิเกา ก่อนถึงอำเภอสิเกา แยกเลี้ยวซ้ายไปตามเส้นทางสู่หาดปากเมง เป็นถนนลาดยางโดยตลอด ระยะทางประมาณ 40 กิโลเมตร จากหาดปากเมงเลี้ยวซ้ายไปตามถนนลำลองเลียบชายหาดอีก 7 กิโลเมตร ก็จะถึงที่ทำการอุทยานหาดเจ้าไหม

นักท่องเที่ยวที่แวะเข้าชมและพักผ่อนพักผ่อน อุทยานฯได้จัดศูนย์บริการนักท่องเที่ยว ศาลาพักผ่อน ห้องน้ำไว้บริการ และอุทยานฯได้จัดเตรียมสถานที่กางเต้นท์ไว้สำหรับผู้ประสงค์พักค้างแรม ตลอดจนสถานที่เล่นแคมป์ไฟ

อุทยานแห่งชาติหาดเจ้าไหมตั้งอยู่ที่ทางฝั่งทะเลอันดามัน ประกอบด้วยภูเขาสูงชัน ชายหาดและเกาะแก่ง รวม 9 เกาะ โดยทั่วไปเป็นภูเขา ป่าชายหาด ป่าชายเลน มีหาดทรายขาวสะอาด ริมฝั่งมีความยาวตลอดแนวประมาณ 20 กิโลเมตร มีสนทะเลจำนวนมากขึ้นอยู่ตามธรรมชาติ ถัดเข้ามาเป็นทุ่งหญ้า และป่าโปร่ง และเป็นภูเขาสลับซับซ้อนหลายลูกที่มีสภาพอุดมสมบูรณ์

สภาพภูมิอากาศอยู่ในเขตมรสุม ในฤดูแล้ง ช่วงเดือนกุมภาพันธ์ ถึงพฤษภาคม อากาศค่อนข้างแห้งแล้ง ซึ่งนักท่องเที่ยวนิยมไปท่องเที่ยวในฤดูฝน ระหว่างเดือนมิถุนายน ถึง ตุลาคม ฝนตกชุก

สภาพป่าประกอบด้วยป่าบกและป่าเลน มีพันธุ์ไม้ได้แก่ ไม้ค่าเสา เคี่ยม แดงควนยาง หลุมพอ ตะเคียน เสม็ด สนทะเล หูกวาง โกงกาง หลุมพอทะเล ตาตุ่ม และแสม

สัตว์ป่าประกอบด้วย ลิง ค่าง ชะนี หมูป่า ไก่ป่า นกเขาใหญ่ นกเป็ดน้ำ และนกทะเลนานาชนิด ที่สำคัญคือมีนกกระสาคอดำ ที่ไม่ปรากฎพบที่ไหนมาอาศัยอยู่บริเวณหาดแหลมหยงลำ ซึ่งข้อมูลรายละเอียดนกดังกล่าวยังเป็นที่ถกเถียงกันว่า นกกระสาคอดำเป็นนกประจำถิ่นหรือว่าอพยบมาจากที่ใด เพราะปรากฏพบเห็นเป็นช่วงๆ ประมาณเดือนธันวาคม-มกราคม เท่านั้น

หาดทรายชายทะเล
มีสภาพหาดทรายที่ยาวเหยียดประมาณ 20 กิโลเมตร ประกอบด้วยทิวทัศน์สภาพโค้งเว้าที่สวยงามแปลกตา โดยเฉพาะต้นสนทะเลที่หนาแน่นตลอดแนว เช่น หาดปากเมง แหลมหยงลำ หาดยาว แหลมหยงหลิง หาดเจ้าไหม เป็นต้น

ปะการัง
ปรากฏพบในทะเลและบริเวณเกาะกระดาน เกาะแหวน เกาะเชือก มีทั้งปะการังน้ำตื้น ปะการังอ่อน และฝูงปลาสวยงามอยู่ใกล้ชายฝั่ง เดินทางเที่ยวชมได้สะดวกประมาณ 20 นาทีเท่านั้น

ถ้ำ
ในอุทยานฯมีถ้ำที่มีคุณค่าทางประวัติศาสตร์ที่มีซากร่องรอยหัวกะโหลกคนและภาพเขียนบนผนังถ้ำ คือ ถ้ำเจ้าไหม และถ้ำเขาแบนะ นอกจากนี้ยังมีถ้ำที่มีความสวยงามมหัศจรรย์ที่เกิดอยู่ในระหว่างหน้าผาเขาสูงชันอยู่บนเกาะกลางทะเล ที่มีชื่อว่า ถ้ำน้ำมรกต สวยงามทั้งสภาพธรรมชาติในถ้ำ และที่เป็นหาดทรายชายทะเลอยู่ท่ามกลางหุบเขา

บ่อน้ำร้อนธรรมชาติ
ตั้งอยู่บริเวณตำบลบ่อน้ำร้อน อำเภอกันตัง สภาพบริเวณบ่อล้อมรอบอยู่ท่ามกลางหุบเขา พันธุ์ไม้ป่า น้ำในบ่อจะเดือดอยู่ตลอดเวลา เป็นสภาพที่สวยงามแปลกตาอีกรูปหนึ่ง

วัฒนธรรมประเพณีท้องถิ่น
ที่สำคัญคือ เทศกาลเก็บหอยตะเภา ที่มีเป็นประจำทุกปี บริเวณชายหาดปากเมง ซึ่งมีหอยชนิดนี้เกิดขึ้นมากมาย เทศกาลดังกล่าวจัดขึ้นเพื่อเผยแพร่ประชาสัมพันธ์ชื่อเสียงของหาดปากเมง รวมทั้งปลูกฝังแนวทางอนุรักษ์ฯให้ประชาชนทั่วไป ซึ่งวันนั้นจะเป็นวันที่น้ำทะเลลงต่ำที่สุด และถูกขนานนามวันนี้ว่า วันทะเลแห้งที่ปากเมง

นกกระสาคอดำ
เป็นนกที่ผู้สนใจเรื่องนกกำลังค้นคว้าหาข้อมูลว่าเป็นนกมาจากไหน อาศัยอย่างไร สืบพันธ์อย่างไร ที่ไหนเมื่อไร เพราะในแต่ละปีจะมีให้เห็นไม่บ่อยนัก นกชนิดนี้ทุกๆปีจะมาอยู่ที่หาดหยงลำ เดินย่ำอยู่ริมทะเลยามน้ำลง เพื่อเก็บหอยเก็บปูเป็นอาหาร เนื่องจากรูปร่างใหญ่ หากมองไกลๆจะคล้ายกับคนกำลังก้มๆเงยๆ ปัจจุบันอุทยานได้นำเอารูปนกกระสาคอดำเป็นสัญญลักษณ์ของทางอุทยาน

หอยตะเภา
เป็นหอยที่ไม่เคยปรากฏอยู่ที่ไหน แต่สำหรับหาดปากเมงในอุทยานฯ จะมีหอยตะเภามากมายตลอดปี บางช่วงยังฝังตัวอยู่ลึกใต้พื้นทราย บางช่วงก็โผล่ขึ้นมาตื้นๆ ตามสภาพธรรมชาติ และการเปลี่ยนแปลงของหาดทราย